De Müller formule

Aemilius Müller, destijds docent aan de hogeschool van Winterthur in Zwitserland, beschreef in 1943 een formule aan de hand waarvan de waardering van een kleurcombinatie voorspeld kan worden. M.a.w.: Müller was in staat om te voorspellen welke kleurcombinaties de meeste mensen mooi zouden vinden.


Van de bovenstaande kleurcombinaties kan men voorspellen dat de combinaties aan de linkerkant door de meeste mensen lelijk gevonden zullen worden, terwijl de combinaties aan de rechterkant wel gewaardeerd zullen worden. Hoe is dit mogelijk?
We werpen eerst een nadere blik op een kleurencirkel. Dan zien we dat bijvoorbeeld geel veel lichter is dan blauw. Op een schaal van 1 tot 100 heeft bijvoorbeeld primair geel een lichtheid 90, terwijl primair blauw een lichtheid heeft van maar 35. Iedere kleurtoon heeft zo zijn eigen natuurlijke lichtheid.

Als we in de NCS kleurencirkel de volledig verzadigde kleuren vervangen door een corresponderend grijs van dezelfde lichtheid wordt in één oogopslag het verloop in lichtheid duidelijk.
Van de getoonde kleurcombinaties hebben de middelste combinaties 3 kleuren van dezelfde toon. De combinaties aan de rechterkant hebben een kleine toonverschuiving. In de bruine combinatie verschuift het lichtbruin een beetje richting geel, het donkerbruin richting rood. Voor de blauwe combinatie geldt hetzelfde: Het donkerblauw verschuift richting paars, het lichtblauw richting groen. In zekere zin zijn de combinaties aan de rechterkant daarom in overeenstemming met de natuurlijke lichtheid van de kleurtonen. Immers: volgens de getoonde kleurencirkel is geel lichter dan rood, en in de bruine combinatie is het geelgetinte bruin de lichtste kleur, het roodgetinte bruin de donkerste. Ook is groen volgens de cirkel lichter dan paars: het lichtste blauw is groengetint, het donkerste blauw paarsgetint. Als dus de lichtste kleur van een combinatie ook volgens zijn natuurlijke lichtheid de lichtste is, wordt de combinatie ervaren als mooi.
Andersom wordt een combinatie die is samengesteld in tegenstelling met de natuurlijke lichtheid van de kleuren meestal ervaren als lelijk. Dit is precies wat er aan de hand is met de linker combinaties. Het lichtbruin verschuift naar rood, het donkerbruin naar geel. Het lichtblauw verschuift naar paars, het donkerblauw naar groen.
En zo toonde Müller aan dat smaak heel wat voorspelbaarder is dan we geneigd zijn te denken.


volgende pagina